Chesterton en de plofkip

In de discussie over de vraag of doorgaande intensivering nu de oplossing is voor het voedselvraagstuk, moest ik denken aan het hoofdstuk ‘De gek’ uit Orthodoxie van  G.K. Chesterton. Een briljante visie. Hij beschrijft de gek als iemand die “alles verloren heeft, behalve zijn verstand.” Ik citeer: “De verklaring van het een of ander door een gek is altijd volledig, en vaak in puur rationeel opzicht bevredigend. Of, nog nauwkeuriger, de zieke verklaring is, zo niet sluitend, dan toch onweerlegbaar. (…)

“Niettemin heeft hij het bij het verkeerde eind. Maar wanneer we zijn misrekening heel precies zouden willen opsporen, zullen we merken dat dit niet zo gemakkelijk is als we gedacht hadden. We komen er misschien het dichtst bij wanneer we zeggen dat zijn geest zich in een volmaakte maar enge cirkel beweegt. Een kleine cirkel is even oneindig als een grote; maar, hoewel zij even oneindig is, is zij niet even ruim.” (…)

“Welnu, als we het vrij empirisch formuleren, kunnen we zeggen dat het meest onmiskenbare kenmerk van gekte bestaat in deze combinatie van logische volmaaktheid en geestelijke leegte. De theorieën van een gek verklaren veel, maar niet in brede zin.” (…)

Dit is precies het punt waar ik aan moest denken bij de discussie over duurzame landbouw: de redenering dat de zogenaamde ‘plofkip’ het meest duurzaam zou zijn, omdat die per kg vlees de minste ruimte nodig heeft en het minste voer kost. Dat is nogal wiedes als je ze zo dicht bij elkaar in een hok stopt en na 6 weken slacht. Wat zou G.K. Chesterton over zo’n redenering zeggen?

Ik citeer: “O, ik geef toe dat je je punt gemaakt hebt en dat de dingen keurig in elkaar passen. Ik geef toe dat jouw verklaring veel verklaart; maar wat blijft er veel buiten beschouwing!” (pag. 21)

Dat is precies mijn kritiek op de visie dat intensivering de enige uitweg is in het wereldvoedselvraagstuk. Er blijft veel buiten beschouwing. Dierwelzijn bijvoorbeeld, gebruik van antibiotica, volhoudbare landbouw voor mens en dier, overzichtelijke productieketens.

Hoe komt de gek uit zijn redeneercirkel? Niet door in dezelfde oude cirkel te blijven te denken. Volgens Chesterton kan alleen de wil of geloof iemand eruit halen. “Beslissen is waar het op aan komt; een deur moet voor altijd gesloten worden.” Nieuwe discussies zullen dus ook niet helpen. Mensen blijven binnen hun cirkel redeneren en dus altijd gelijk hebben.

De redeneercirkel moet doorbroken worden. Duurzame landbouw vraagt wil en visie. En geloof dat het anders kan.

Zie ook: Duurzame landbouw en voeding

Geen reacties.

Reactie plaatsen

U moet zijn ingelogd om een reactie te plaatsen.